Artrose van de kniegewrichten (gonartrose) - symptomen en behandeling

Artrose van het kniegewricht (gonartrose) is een progressieve chronische ziekte van de kniegewrichten met schade, dunner worden en vernietiging van het kraakbeenachtige deel (gewrichtsoppervlakken van het dijbeen en het scheenbeen), evenals schade aan het subchondrale bot. Uit onderzoek (arthroscopie en MRI) is gebleken dat naast schade aan het gewrichtskraakbeen ook de menisci en het synoviale membraan bij het proces betrokken zijn. Gonartrose is een van de meest voorkomende orthopedische pathologieën. Er zijn synoniemen: artrose (OA), vervormende artrose. De ziekte is een belangrijk sociaal-economisch probleem, omdat zij wijdverspreid is en de levenskwaliteit van patiënten aanzienlijk verslechtert als gevolg van aanhoudende pijn, en bovendien een oorzaak wordt van hoge invaliditeit.

Tot het midden van de jaren tachtig van de vorige eeuw bestond er geen uniforme definitie van de ziekte. Pas in 1995 werd de ziekte gekarakteriseerd als het resultaat van mechanische en biologische factoren die leidden tot een onevenwicht tussen de processen van afbraak en synthese van de extracellulaire matrix van gewrichtskraakbeen. Als gevolg hiervan treedt desintegratie en degeneratie van vezels op, worden scheuren, osteosclerose en verdichting van de corticale laag van het subchondrale bot gevormd, groeien osteofyten en worden subchondrale cysten gevormd. 

Veel factoren leiden tot gonartrose, waaronder:

1. chronische traumatisering (schending van fysieke activiteit, overgewicht);
2. endocriene, inflammatoire, metabolische en ischemische ziekten;
3. de aanwezigheid van aangeboren of verworven aandoeningen van de relaties, vorm of structurele organisatie van de gewrichtsuiteinden.

Symptomen van artrose van de kniegewrichten

Artrose van het kniegewricht wordt gekenmerkt door:

• geleidelijk begin;
• milde pijn in het gewricht tijdens het bewegen, vooral bij het op en af gaan van de trap;
• “verstrakking”, stijfheid en “beginpijn” die optreedt tijdens de eerste stappen en afneemt of verdwijnt als de patiënt “divergeert”, na aanzienlijke fysieke activiteit wordt deze hervat.
• het uiterlijk van de knie blijft hetzelfde. Soms is er sprake van lichte zwelling of ontstaat er vochtophoping in het gewricht (synovitis ontstaat). Tegelijkertijd neemt de knie toe in volume, zwelt op, wordt afgevlakt, bewegingsbeperking en zwaarte worden gevoeld.

Naarmate de ziekte voortschrijdt, wordt de pijn intenser en treedt zelfs op bij lichte inspanning en lang lopen. Gelokaliseerd langs het voorste binnenoppervlak van het gewricht. Langdurige rust helpt meestal om de pijn te laten verdwijnen. Het bereik van de gewrichtsbewegingen kan afnemen, er kan een knelpunt optreden en er treedt scherpe pijn op wanneer het been maximaal gebogen is. De configuratie van het gewricht verandert, alsof het uitzet. Synovitis komt vaker voor, duurt langer en er is een grote hoeveelheid vocht bij betrokken.

Het laatste stadium van gonartrose is anders doordat de pijn vrijwel constant wordt, waardoor niet alleen angst ontstaat tijdens het lopen, maar ook in rust, en zelfs 's nachts, wanneer patiënten op zoek moeten naar een comfortabele slaaphouding. De beweging is beperkter: het is moeilijk om het been volledig te buigen en te strekken. Het gewricht vervormt en neemt in volume toe. Valgus (X-vormige) of varus (O-vormige) misvorming van de benen wordt vaak waargenomen. De gang wordt onstabiel en waggelt. In ernstige gevallen zijn een wandelstok of krukken nodig.

Volgens onderzoekers heeft 76% van de ouderen die klagen over kniepijn röntgenfoto's waarop gonartrose te zien is. Volgens statistieken worden vrouwen vaker getroffen door de ziekte, die na 45 jaar gepaard gaat met hormonale veranderingen.

Pathogenese van artrose van de kniegewrichten

Er zijn primaire en secundaire artrose.

Primaire artrose:

• Gewrichtskraakbeen wordt voortdurend vernietigd en vernieuwd; Normaal gesproken zijn deze processen in evenwicht. Met het ouder worden vertraagt de vernieuwing van het kraakbeen en begint de vernietiging de overhand te krijgen, wat het proces van afbraak of degeneratie wordt genoemd. Het gewicht van een persoon speelt een belangrijke rol, aangezien we met een massa van 70 kg in 20 stappen 700 kg op elk been dragen (70 kg x 10 stappen), en met een massa van 120 kg al 1200 kg op elk been dragen. Daarom verslijt zwak kraakbeen veel sneller;
• het is noodzakelijk om te onthouden: het gewricht ontvangt voedingsstoffen en wordt hersteld terwijl het beweegt; Een sedentaire levensstijl vermindert metabolische processen en de noodzakelijke elementen bereiken het kraakbeen niet;
• Er is controversieel bewijs over de erfelijke rol bij het optreden van de ziekte. Als de ouders artrose hadden, neemt de kans op het optreden ervan bij kinderen toe;
• treedt op als gevolg van auto-immuun synoviale ontsteking.

Secundaire artrose wordt veroorzaakt door:

• verwondingen (fracturen, meniscus- en voorste kruisbandrupturen). Helaas leiden deze verwondingen bij iedereen, ongeacht de leeftijd, tot overmatige belasting van het kraakbeen. Een breuk van een deel van de botten bedekt met kraakbeen gaat gepaard met de vorming van een oneffenheid - een "stap". In dit gebied treedt tijdens het bewegen slijtage op en vormt zich artrose;
• reumatoïde artritis, de ziekte van Koenig (osteochondritis dissecans), gevolgen van etterende ontstekingen in het gewricht (gonitis), enz.;
• regionale vasculaire aandoeningen;
• chronische exsudatieve-proliferatieve en cicatriciële adhesieve processen in het gewricht.

Bij artrose (osteoartrose) worden, naast de progressieve vernietiging van kraakbeen, verlies van de elasticiteit en schokabsorberende eigenschappen, botten geleidelijk bij het proces betrokken. Onder belasting verschijnen scherpe randen (exostoses), die ten onrechte als "zoutafzettingen" worden beschouwd - bij klassieke artrose vindt geen zoutafzetting plaats. Naarmate de artrose vordert, blijft het het kraakbeen ‘opeten’. Dan raakt het bot vervormd, vormen zich daar cysten, worden alle structuren van het gewricht aangetast en wordt het been gebogen.

Naast het binnenste of buitenste deel van de knie kan artrose ook de oppervlakken tussen de patella en de intercondylaire groef van het femur aantasten. Deze optie wordt patellofemorale artrose genoemd.

 De oorzaak is meestal een subluxatie, fractuur of lateralisatie van de patella.

Classificatie en ontwikkelingsstadia van artrose van de kniegewrichten

Ongeacht de oorzaak zijn er drie stadia van de ziekte:

• Fase I - eerste manifestaties. Het wordt gekenmerkt door primaire veranderingen in hyalien kraakbeen. Botstructuren worden niet aangetast. De bloedtoevoer in intraossale bloedvaten en haarvaten is verstoord. Het oppervlak van het kraakbeen wordt droog en verliest zijn gladheid. Als de ziekte gepaard gaat met constante intense synovitis, ontwikkelt zich een cyste. Na aanzienlijke belasting van het gewricht treedt doffe pijn op. Er kan een lichte zwelling optreden die na rust verdwijnt. Er is geen vervorming.
• Fase II - de kraakbeenlaag wordt scherp dunner en is op sommige plaatsen volledig afwezig. Osteofyten verschijnen langs de randen van de gewrichtsoppervlakken. De kwalitatieve en kwantitatieve kenmerken van de synoviale vloeistof van het gewricht veranderen: het wordt dikker, stroperiger, wat leidt tot een verslechtering van de voedings- en smerende eigenschappen. De pijn is langduriger en intenser, en er is vaak een knarsend geluid te horen bij beweging. Er is sprake van een lichte tot matige bewegingsbeperking en lichte vervorming van het gewricht. Het nemen van pijnstillers helpt de pijn te verlichten.
• Stadium III - afwezigheid van kraakbeen in de meest getroffen gebieden, ernstige sclerose (verharding) van het bot, veel osteofyten en een scherpe vernauwing of afwezigheid van de gewrichtsruimte. De pijn is bijna constant, het lopen is verminderd. De mobiliteit is sterk beperkt en gewrichtsvervorming is merkbaar. NSAID's, fysiotherapie en andere standaardbehandelingen zijn niet effectief. 

Afhankelijk van het aantal aangetaste gewrichten wordt onderscheid gemaakt tussen unilaterale en bilaterale gonartrose.

Complicaties van artrose van de kniegewrichten

De meest voorkomende complicatie van fase II en III is tenosynovitis van de adductorspiergroep van de dij. Dit manifesteert zich door pijn langs het binnenoppervlak van het gewricht, die intenser wordt bij beweging. De oorzaak is spieronbalans en vervorming. Bij een langdurige afname van het bewegingsbereik ontstaat contractuur. Bovendien komt synovitis vaak voor. Geavanceerde gonartrose beïnvloedt het gehele bewegingsapparaat en verstoort de biomechanica van de wervelkolom en andere grote gewrichten van de onderste ledematen. Dit kan leiden tot hernia's en artritis van andere gewrichten. Het tweede kniegewricht is overbelast (als de ziekte eenzijdig is), omdat de patiënt het pijnlijke been spaart en het gewicht overbrengt naar het andere, gezonde been.

Diagnose van artrose van de kniegewrichten

De diagnose wordt gesteld door een orthopedisch traumatoloog en in de overgrote meerderheid van de gevallen is onderzoek en röntgenfoto van het kniegewricht in twee projecties (direct en lateraal) voldoende. Klinische gegevens en beelden helpen bij het bepalen van het stadium van de ziekte.

In de vroege stadia van de ziekte, met kleine veranderingen in het botweefsel, is röntgenonderzoek niet zo waardevol. In dit stadium kan gonartrose worden gediagnosticeerd door middel van artroscopie. De nauwkeurigheid van de methode is zeer hoog; alleen de invasieve aard en de prijs ervan kunnen dit tegenhouden.

Met echografie zijn veranderingen in het gewrichtskraakbeen en de intra-articulaire structuren niet duidelijk zichtbaar. Met behulp van MRI kunt u met een nauwkeurigheid van 85% veranderingen in de bot-, kraakbeen- en zachte weefselstructuren van het gewricht, evenals in het subchondrale bot, detecteren. Scintigrafie kan de metabolische activiteit van periarticulair botweefsel beoordelen.

Een verhoogd gehalte aan fosfor en calcium in gedehydrateerde gewrichtsvloeistof is een bewijs van de vernietiging van osteochondraal weefsel van het gewricht en de ophoping van afbraakproducten. Bloed wordt ook onderzocht - algemene analyse en erytrocytsedimentatiesnelheid (ESR); bepaal het niveau van fibrinogeen, ureum en andere biochemische parameters van bloed en urine.

Behandeling van artrose van de kniegewrichten

Conservatief - ontstekingsremmende medicijnen, pijnstillers, spierverslappers, vasculaire, chondroprotectors, kompressen, kinesiotaping, fysiotherapie, fysiotherapie, orthesen.

Minimaal invasief - para-articulaire blokkades (Novocaïne + medicatie verlicht pijn en ontstekingen), injectie van kunstmatig glijmiddel in het gewricht zelf, plasmalifting.

Chirurgisch - artroscopie (een laag-traumatische methode voor het behandelen van intra-articulaire pathologieën en het verwijderen van beschadigde structuren), endoprothesen.

Conservatieve methoden zijn het meest effectief in het beginstadium van de ziekte. Ze helpen de pijn te verminderen en vertragen tijdelijk de vernietiging van kraakbeen. In fase II zijn effectievere methoden nodig. De introductie van hyaluronzuurpreparaten in de gewrichtsholte wordt gebruikt om wrijving en trauma aan het kraakbeen te verminderen. Er is geen duidelijk bewijs voor het herstel van kraakbeen, maar het is goed voor het smeren van oppervlakken. ‘PRP-therapie’ (plasmolifting) is de injectie van bloedplaatjesrijk plasma in het kniegewricht, dat door centrifugatie uit het eigen bloed van de patiënt wordt verkregen. Het voedt het kraakbeen en bevordert het herstel ervan, omdat autoplasmabloedplaatjes talrijke groeifactoren en cytokines bevatten die de regeneratie van beschadigd weefsel bevorderen.

Endoprothesevervanging is een gebruikelijke en effectieve chirurgische methode voor de behandeling van ernstige gonartrose, waardoor u de mobiliteit van uw ledematen kunt behouden en vervolgens een volledig leven kunt leiden. Het gaat om een hightech operatie van ongeveer anderhalf uur. In de postoperatieve periode zijn langdurige revalidatie en ontwikkeling van het gewricht noodzakelijk. Na 25-30 jaar, wanneer het kunstgewricht versleten is, moet het opnieuw vervangen worden.

Voorspelling. Preventie

U moet begrijpen dat als artrose zich begint te ontwikkelen, deze onmiddellijk moet worden behandeld. Als u risico loopt op deze ziekte, kunt u het begin uitstellen. Hiervoor wordt aanbevolen:

• verminder de belasting van het kniegewricht;
• zwemmen - water verlicht stress;
• masseer zelf de spieren van het onderbeen en de dij;
• vermijd onderkoeling en overwerk;
• normaal gewicht behouden;
• stoppen met roken en alcohol;
• vrouwen dragen comfortabele schoenen met lage hakken;
• fysiotherapie doen

Voordat u met therapeutische oefeningen begint, moet u zeker uw arts raadplegen. Oefeningen worden in een langzaam tempo uitgevoerd. Als er tijdens het gymnastiek pijn of ongemak optreedt, moeten de oefeningen worden gestopt.

Het is noodzakelijk om alleen effectieve medicijnen te gebruiken. Wrijven, kompressen en andere folkmethoden zijn niet effectief; ze werken niet op de oorzaak van de ziekte, maar helpen alleen om de pijn af te leiden. Voorkom blessures en overbelasting - springen, zware voorwerpen dragen, lang staan of in een ongemakkelijke houding zitten. Dit versnelt de progressie van de ziekte.

Het is ook noodzakelijk om reumatoïde artritis, jicht en systemische ziekten onmiddellijk te diagnosticeren en te behandelen.

De prognose hangt af van het stadium waarin de patiënt naar de arts is gegaan en van de juiste therapie. Hoe eerder u met de juiste behandeling begint, hoe groter de kans dat u een operatie vermijdt.